Ik kweek en geef een paar nakweekdieren per jaar af. Heb ik een boek nodig?

Dat hangt ervan af of je bedrijfsmatig afgeeft, en dat is een vraag per geval die de Duitse instantie beantwoordt. Bedrijfsmatig betekent: planmatig, duurzaam en gericht op winst. Een enkel legsel dat je tegen kostprijs afgeeft, is dat doorgaans niet; een regelmatige kweek met verkoopadvertenties kan het wel zijn. De melding op grond van § 7 Abs. 2 geldt voor jou los daarvan, en je eigen nakweek is daar een aanvoer als elke andere.

Volstaat een spreadsheet, of moet het papier zijn?

De Duitse verordening schrijft het model van Anlage 4 voor en eist dagelijkse invoer in duurzame vorm. Duurzaam betekent: achteraf niet spoorloos te wijzigen. Elektronisch bijhouden is daarmee niet uitgesloten, maar een spreadsheet waarin je een rij kunt overschrijven, voldoet daar slecht aan. Vraag het aan je Duitse instantie voordat je je op een vorm vastlegt, dat is één telefoontje en het bespaart je later een omschakeling.

Ik handel bedrijfsmatig en heb tot nu toe geen boek bijgehouden.

Begin dan met het dierbestand van vandaag en haal in wat je kunt onderbouwen. Een ontbrekend boek is een bestuurlijke overtreding, geen strafbaar feit, en de Duitse instantie is in de regel meer geïnteresseerd in een dierbestand dat vanaf nu klopt dan in het verleden. Het herkomstbewijs op grond van § 46 BNatSchG is de dringendere kwestie, want daar ligt de bewijslast bij jou.

Kan meer dan één van de drie plichten voor mij gelden?

Ja, en bij een bedrijfsmatige houder van bijzonder beschermde gewervelde dieren gelden ze alle drie tegelijk. Ze sluiten elkaar niet uit, ze hebben alleen verschillende adressaten. Daarom is de vraag nooit “welke van de drie”, maar per plicht afzonderlijk: geldt deze voor mij.

Mijn dier staat in Anlage 5. Ben ik daarmee klaar?

Nee, en dit is de duurste verwisseling op deze pagina. Anlage 5 draagt als kop “Von der Anzeigepflicht des § 7 Abs. 2 ausgenommene Arten”, de soorten die zijn uitgezonderd van de meldplicht van § 7 Abs. 2. Die vrijstelling geldt voor de melding bij de Duitse instantie en voor niets anders. De bewijsplicht op grond van § 46 BNatSchG blijft, de regels voor het verhandelen blijven, en handel je bedrijfsmatig, dan blijft ook het boek.

Op mijn aankoopbewijs staat alleen de soort, niet de ondersoort.

Dan is de vraag open, want Anlage 5 zondert bij de boa constrictor precies twee ondersoorten uit, Boa constrictor constrictor en Boa constrictor imperator, en niet de soort. Wie een sluitend bewijs heeft, kan de ondersoort meestal via de kweker achterhalen. Wie dat bewijs niet heeft, meldt bij twijfel beter wel: een overbodige melding kost niets, een gemiste is een bestuurlijke overtreding.

Bestandsbuch in Duitsland

Drie Duitse plichten die voortdurend voor één worden aangezien.

“Je hebt een Bestandsbuch nodig” is de meest gehoorde zin over dit onderwerp, en voor de meeste houders in Duitsland klopt hij niet. Dat boek volgens § 6 BArtSchV geldt alleen voor bedrijfsmatige houders. Voor particuliere houders gelden twee andere Duitse plichten, en juist die raken daardoor geregeld uit beeld.

§ 6 BArtSchV

Alleen wie bedrijfsmatig verwerft, be- of verwerkt of op de markt brengt, houdt een boek bij.

§ 46 BNatSchG

Iedere bezitter van een bijzonder beschermde soort moet in Duitsland de herkomst kunnen aantonen, vormvrij.

Waar de verwarring vandaan komt

Alle drie de plichten liggen op hetzelfde terrein, gebruiken vergelijkbare woorden en worden door dezelfde Duitse instanties gecontroleerd. Dus vat het ene adviesartikel ze samen, en het volgende schrijft dat over. Het resultaat zie je in elk forum: particulieren houden zorgvuldig boeken bij die niemand van hen verlangt, en missen ondertussen de melding die werkelijk aan de orde is. De drie plichten hebben verschillende adressaten, verschillende vormen en verschillende termijnen. Ze los van elkaar kennen is minder werk dan ze samen fout doen.

De drie naast elkaar

§ 46 BNatSchG

Bewijs van herkomst

Wie: Iedere bezitter van een bijzonder beschermde soort
Vorm: Vormvrij

De verstrekkendste van de drie en de minst bekende. Wie een bijzonder beschermd dier bezit, kan zich alleen op een recht op dat bezit beroepen als hij dat op verzoek aantoont. De bewijslast ligt dus bij jou en niet bij de Duitse instantie. Een vorm schrijft de wet niet voor, een koopovereenkomst met soort, datum en beide namen voldoet in de regel. Anlage 5 ontheft van de melding, niet hiervan.

§ 7 Abs. 2 BArtSchV

Melding bij de Duitse instantie

Wie: Houders van bijzonder beschermde gewervelde dieren, behalve de soorten uit Anlage 5
Vorm: Schriftelijk, unverzüglich (onverwijld)

Het bestand bij aanvang van het houden, daarna elke aanvoer en elke afvoer, plus het merken en een verplaatsing van de standplaats. Wat er verplicht in moet, staat letterlijk in de verordening: Zahl (aantal), Art (soort), Alter (leeftijd), Geschlecht (geslacht), Herkunft (herkomst), Verbleib (verblijfplaats), Standort (standplaats), Verwendungszweck (gebruiksdoel) en Kennzeichen (merktekens). Een termijn in dagen noemt het Duitse bondsrecht niet, die komt van de deelstaat, en de zestien deelstaten zijn het niet eens.

§ 6 BArtSchV

Aufnahme- und Auslieferungsbuch (opname- en afleveringsboek)

Wie: Alleen wie bedrijfsmatig handelt
Vorm: Volgens het model in Anlage 4, dagelijks

Het eigenlijke Bestandsbuch, en de bepaling begint met het woord gewerbsmäßig (bedrijfsmatig). Wie niet bedrijfsmatig verwerft, be- of verwerkt of op de markt brengt, valt er niet onder. Wie er wel onder valt, houdt het dagelijks bij, in duurzame vorm, en bewaart de boeken met de bewijsstukken vijf jaar. Of het incidenteel afgeven van eigen nakweek al bedrijfsmatig is, wordt per geval beslist en niet door deze pagina.

Wat in Duitsland voor jou geldt

Drie gegevens zijn genoeg. Het antwoord noemt bij elke plicht de Duitse norm waarop die berust, ook bij de plichten die niet voor jou gelden.

Beschermingsstatus van het dier

Bundesland (Duitse deelstaat)

Kies hierboven de beschermingsstatus en het Bundesland, dan staat hier je antwoord.

Veelgestelde vragen

Ik kweek en geef een paar nakweekdieren per jaar af. Heb ik een boek nodig?: Dat hangt ervan af of je bedrijfsmatig afgeeft, en dat is een vraag per geval die de Duitse instantie beantwoordt. Bedrijfsmatig betekent: planmatig, duurzaam en gericht op winst. Een enkel legsel dat je tegen kostprijs afgeeft, is dat doorgaans niet; een regelmatige kweek met verkoopadvertenties kan het wel zijn. De melding op grond van § 7 Abs. 2 geldt voor jou los daarvan, en je eigen nakweek is daar een aanvoer als elke andere.
Volstaat een spreadsheet, of moet het papier zijn?: De Duitse verordening schrijft het model van Anlage 4 voor en eist dagelijkse invoer in duurzame vorm. Duurzaam betekent: achteraf niet spoorloos te wijzigen. Elektronisch bijhouden is daarmee niet uitgesloten, maar een spreadsheet waarin je een rij kunt overschrijven, voldoet daar slecht aan. Vraag het aan je Duitse instantie voordat je je op een vorm vastlegt, dat is één telefoontje en het bespaart je later een omschakeling.
Ik handel bedrijfsmatig en heb tot nu toe geen boek bijgehouden.: Begin dan met het dierbestand van vandaag en haal in wat je kunt onderbouwen. Een ontbrekend boek is een bestuurlijke overtreding, geen strafbaar feit, en de Duitse instantie is in de regel meer geïnteresseerd in een dierbestand dat vanaf nu klopt dan in het verleden. Het herkomstbewijs op grond van § 46 BNatSchG is de dringendere kwestie, want daar ligt de bewijslast bij jou.
Kan meer dan één van de drie plichten voor mij gelden?: Ja, en bij een bedrijfsmatige houder van bijzonder beschermde gewervelde dieren gelden ze alle drie tegelijk. Ze sluiten elkaar niet uit, ze hebben alleen verschillende adressaten. Daarom is de vraag nooit “welke van de drie”, maar per plicht afzonderlijk: geldt deze voor mij.
Mijn dier staat in Anlage 5. Ben ik daarmee klaar?: Nee, en dit is de duurste verwisseling op deze pagina. Anlage 5 draagt als kop “Von der Anzeigepflicht des § 7 Abs. 2 ausgenommene Arten”, de soorten die zijn uitgezonderd van de meldplicht van § 7 Abs. 2. Die vrijstelling geldt voor de melding bij de Duitse instantie en voor niets anders. De bewijsplicht op grond van § 46 BNatSchG blijft, de regels voor het verhandelen blijven, en handel je bedrijfsmatig, dan blijft ook het boek.
Op mijn aankoopbewijs staat alleen de soort, niet de ondersoort.: Dan is de vraag open, want Anlage 5 zondert bij de boa constrictor precies twee ondersoorten uit, Boa constrictor constrictor en Boa constrictor imperator, en niet de soort. Wie een sluitend bewijs heeft, kan de ondersoort meestal via de kweker achterhalen. Wie dat bewijs niet heeft, meldt bij twijfel beter wel: een overbodige melding kost niets, een gemiste is een bestuurlijke overtreding.

De gegevens komen uit de Duitse normen waarnaar hieronder wordt verwezen. Of je bedrijfsmatig handelt en welke lijst voor jouw soort geldt, beslist bij twijfel de bevoegde Duitse instantie. KeeperLog legt vast wat jij verklaart, houdt geen boek voor je bij en controleert niets na.

Bronnen voor het laatst gecontroleerd op 28 augustus 2026

Dit is een analyse van gepubliceerde bronnen uit het Duitse en Europese recht en geen juridisch advies. Wat voor jouw dier geldt, bepaalt de bevoegde Duitse instantie.

Wat toch al in het dossier staat, hoef je niet te zoeken.

Soort, herkomst, locatie, identificatiekenmerken en elke aan- en afvoer met datum. Of daar een melding, een bewijs of een boek van wordt, bepaal jij.

Gratis beginnen Meldplicht